Arriba e... abaixo

O castelán vive a súa época de maior esplendor en Galicia, cun número de falantes sen precedentes na historia do país. Até o 26 dos pontevedreses son monolingües en castelán e, no conxunto das catro provinicias, a lingua propia de Castela conseguiu converterse no único idioma que usan o vinte por cento dos galegos. O esmagante avance do castelán faise especialmente significativo entre a poboación máis nova, segmento non que é o líder indicutible co 63,9 por cento, con case o trinta por cento deles monolingües. Os datos fíoxoos onte públicos o Instituto Galego de Estatística (IGE) e son a revelodra radiografía da eficacia lingüística española.

A gran perdedora dese avance é a lingua galega, que se precipita claramente á ruína: entre o ano 2003 e o 2008, perdeu un trece por cento dos seus falantes monolingües e no caso de Lugo, a cifra acada o 18 por cento. No conxunto das persoas que falan máis galego que castelán, a baixada é de sete punto e pasa de algo máis do 63 por cento -2003- ao 56 por cento no 2008.

¿É máis irrestible e sedutor o castelán que o galego? A xulgar pola enquisa, si: o 51, por cento das persoas que se pasaron ao castelán fixérono por razóns persoais. Pero tamén hai razóns de supervivencia económica: case o 27 por cento dos neocastelanistas sono por cuestións laborais.

As cifras desta auténtica revolución lingüística anuncian, ademais, que a cousa está só empezando. No 2008, o 66 por cento dos galegos de cinco ou máis anos de idade entendía moito o galego falado, fronte ao 5,2 por cento que o entendía pouco ou nada. Isto supón un retroceso superior ao quince por cento. Os máis cultos en galego son os habitantes da Coruña e de Lugo, mentres que en Pontevedra e Ourense o nivel de comprensión baixou máis do vinte por cento.

Outro fenómeno inédito é que empeza a haber unha bolsa significativa de galegos que non entende nin saben falar absolutamente nada de galego e, de novo, a provincia de Pontevedra é a que presenta un maior volume de alleados. Paralelamente, a poboación que entende e sabe falar galego recuou en quince e catorce puntos, respectivamente.

A RADIOGRAFÍA O ensino resistiu polo bipartito

O castelán imponse como lingua de intercambio no ámbito laboral, xa que só 36,8% dos traballadores galegos falan sempre en galego cos compañeiros de traballo, o 31,5% co persoal ao seu cargo, o 31% cos superiores e o 28,3% cos clientes.

No ámbito social, o galego segue tendo un remanente: o 40,4% da poboación fálao sempre en galego cos amigos, fronte ao 27,6% en castelán, o 16,2% utiliza máis castelán ca galego e o 15,8% máis galego ca castelán.

Na escola, o Decreto que fixo o bipartito permitiu que o 14,3% da poboación galega de 5 ou máis anos que realizaba ensino regrado en Galicia en 2008 recibía as clases todas en galego, o 46,6% maioritariamente en galego, o 32,8% maioritariamente en castelán e o 6,3% recíbenas todas en castelán.

O 71,9% dos alumnos galegos de entre 5 e 16 anos que en 2008 estudaron algún tipo de ensino regrado recibiron as clases todas ou maioritariamente en galego. Entre a poboación de 17 ou máis anos, esta porcentaxe baixa ata o 42,3%.

As cidades danlle as costas á lingua

No ano 2008, no 21,8% dos fogares galegos todos os seus membros de 5 ou máis anos falan habitualmente só en galego. En 2003 esta porcentaxe era do 32,8%. Por áreas xeográficas, é o sur de Ourense xunto coa área da Costa da Morte as que presentan as maiores porcentaxes de fogares nos que todos os seus membros de 5 ou máis anos falan habitualmente só galego, cun 59,2% e un 52,1%, respectivamente. No outro extremo atópanse a área de Vigo, cun 6%, a área da Coruña , cun 9,4%, e a de Pontevedra cun 9,8.

Nos sete grandes concellos galegos o uso do galego está por debaixo da media galega. Nos concellos de Vigo e Ferrol fala habitualmente sempre en galego o 7,1% da súa poboación de 5 ou máis anos. En Santiago de Compostela, esta porcentaxe acada o 21,2%.

En referencia ao coñecemento do idioma galego, no concello de Vigo existe un 12,9% da poboación que entende pouco ou nada o galego falado e un 6,9% que non o sabe falar.
Fuente y autor: Maré/galicia hoxe