Lixo non rendible

A xestión e tratamento do lixo non é rendible. Á crise que vive o Complexo Medioambiental de Cerceda -incapaz de tratar o 60% do preto do millón de toneladas de residuos que recibe e cunha débeda municipal superior ós 15 millóns de euros- súmase agora a difícil situación das plantas de compostaxe de Nostián (A Coruña) e Servia (Lousame), ó bordo do peche. A primeira, afectada por importantes deficiencias de funcionamento derivadas da técnica escollida para o tratamento dos refugallos -biometanización- e dunha mala recollida selectiva. A segunda, por unha débeda local que ascende a 8,5 millóns de euros e unha caída de ingresos derivados das empresas recuperadoras do lixo, nomeadamente Ecoembes. A compostaxe foi historicamente o modelo preferido polo movemento ecoloxista por ser o máis sostible dende o punto de vista económico, social e ambiental. Mais agora, coa crise apuntando directamente sobre as súas plantas, o debate volve poñerse enriba da mesa: ¿é a compostaxe unha opción viable para tratar os nosos residuos ou é preferible apostar pola incineración?

"Agora todo o mundo se pregunta pola viabilidade da compostaxe pero ningún pon en dúbida a da incineración. Economicamente falando, ningunha das dúas opcións é viable". Así o apunta Celestino Quintela, secretario da Federación Ecoloxista Galega (FEG), quen ve a eficiencia como principal diferenza entrambos os dous modelos. O custo da xestión dos residuos é cada vez maior, con prezos por tratamento da tonelada que vai dende os 55 euros de Sogama ós 75 de Nostián. Mais a crise cébase especialmente coas plantas de compostaxe por un motivo principal: as administracións, nomeadamente os concellos, seguen sen asumir o custo do lixo. "Os orzamentos locais teñen como prioridades aspectos como as infraestruturas e non son conscientes da importancia de tratar os residuos", afirma Quintela. Aínda que a situación afecta ós dous modelos, Sogama conta, para os ecoloxistas, con dúas diferenzas importantes: o apoio da Xunta -socia maioritaria da planta- e o "prezo político" polo tratamento do lixo. "En Sogama, a metade do lixo incinérase pero a outra vai ó vertedoiro, polo que o complexo de Cerceda cobra por un servizo que non presta", apunta Quintela. Segundo as estimacións da FEG, se Sogama tivese que devolver os cartos do que non trata entraría en quebra: "Tería que devolver uns 25 millóns de euros".

A compostaxe, pola contra, afrontaría o custo real do tratamento pero, á irresponsabilidade dos concellos, súmase a falta de apoio da Administración. Esta situación faise evidente non só no futuro Plan de Residuos 2010-2020 -no que se aposta decididamente pola incineración coa apertura dunha segunda planta no Sur da comunidade-, senón no convenio que acaba de asinar con Ecoembes, polo que a empresa sen ánimo de lucro deixará de recoller -e polo tanto de pagar- o material recuperado que exceda a media estatal. Esta decisión deixará á planta de Lousame con 650.000 euros menos ó ano.

A de Lousame, a planta máis eficiente do Estado

Analizada á situación económica, queda por ver a eficiencia. Velaquí, os resultados da compostaxe son indiscutibles, cunha eficacia de recuperación de residuos catro veces maior que o complexo de Cerceda. Así o rebela o informe A recollida selectiva en Galicia, elaborada por Adega tomando como referencia o Documento de Inicio do Plan de Xestión dos RSU de Galicia 2010-2020 da Xunta e que constata que no ano 2008, as plantas de Nostián e Lousame reciclaron o 32% dos residuos sólidos urbanos dos 472.000 habitantes adscritos a este modelo. Fronte a esta porcentaxe, os 2.300.000 galegos pertecentes a Sogama só reciclaron o 8% total dos residuos. E das dúas opcións de compostaxe coas que conta Galicia, a do Barbanza eríxese na máis eficiente do Estado, triplicando a cifra media de recuperación de residuos por habitante. Cos datos na man, a FEG remata o debate: "A elección segue a estar clara. A compostaxe é a única fórmula de futuro para tratar os nosos residuos".

A CLAVEA compostaxe caseira pode aplicarse nun terzo dos fogares

Un total de 10.000 fogares de toda Galicia teñen, nestes momentos, un composteiro co que converter os seus residuos en fertilizante de alta calidade. Falamos da compostaxe caseira, unha terceira vía para tratar o lixo que se fai especialmente atractiva nas zonas rurais. O propio futuro Plan de Residuos recolle a súa potenciación, que nestes momentos corre a cargo de dúas asociacións ecoloxistas: Adega e Amigos da Terra, ademais de iniciativas puntuais dalgúns concellos -como Piñor ou a Illa de Arousa- ou dalgunhas promovidas dende Sogama.

A pesar de que o modelo cobrou forza nos últimos tempos, a análise do movemento ecoloxista lévao a afirmar que a compostaxe caseira podería aplicarse ata nun terzo dos fogares galegos. "Contamos cun gran potencial que está a ser desaproveitado", afirma María Lafuente, responsable dos proxectos de compostaxe caseira de Adega, quen solicita que esta deixe de ser unha mera ferramenta de educación ambiental a ser unha ferramenta de xestión de residuos. Mentres, Adega está a aumentar a proxección da compostaxe, trasladándoa dos fogares a urbanizacións, parques e comedores escolares.
OS DATOSAta un 85% das vilas queiman

O 85 por cento dos concellos galegos están adscritos ó modelo Sogama, con capacidade para queimar unhas 500.000 toneladas de residuos. As outras 400.000 de media que chegan a maiores son depositadas no vertedoiro da Areosa. O 15% restante -Barbanza e área metropolitana da Coruña- envía o lixo ás plantas de compost.

Nostián e Servia, líderes en envases

Ademais de reciclar máis materia orgánica (0,25%) que o complexo de Cerceda, Nostián e Servia reciclan ata 9 puntos máis en canto a vidro, 4 no referido a papel/cartón e 31 máis en envases segundo a análise feita por Adega. Deste xeito, a pesar de recibir o lixo procedente do 85% dos concellos, Sogama só é capaz de reciclar un 8% do total.

Outra incineradora e oito de reciclaxe

Galicia terá unha segunda incineradora en 2017, perpetuando a queima como piar da xestión do lixo da comunidade. O Plan o Plan de Residuos 2010-2020 tamén abre a porta á compostaxe, coa coa posta en marcha de oito novas plantas nas catro provincias, con capacidade para tratar 200.000 das 900.000 toneladas actuais.
Fuente y autor: R. FERNÁNDEZ /Galicia hoxe